Jan Woltjer

’14 mei 1941 Jan Woltjer, student werktuigbouwkunde’, staat er in Annie Huisman-Van Bergens boek ‘De Vervolgden’. Twee jaar geleden werd dit boek in de aula gepresenteerd over de jacht op de twee Delftse studenten die de eerste liquidatie op een verrader uitvoerden in de Tweede Wereldoorlog.

,,Tot ik een telefoontje kreeg van ene Frits Busser. Die vroeg waarom er niet meer in het boek stond over Woltjer. Want hij was erbij geweest toen hij gearresteerd werd”, vertelt de schrijfster. Busser was een huisgenoot van Woltjer in het gereformeerde studentenhuis aan Van Leeuwenhoeksingel 26. Huisman-Van Bergen was geïnteresseerd en boog zich over de oorlogsactiviteiten van studenten die lid waren geweest van de gereformeerde studentenvereniging Societas Studiosorum Reformatorum in Delft (SSR-D).

SSR-D bleek te zijn getransformeerd in De Koornbeurs. Het Delftse SSR-archief was verdwenen. Huisman-Van Bergen: ,,’We hebben wel wat oude zooi op zolder gevonden, maar dat hebben we weggegooid’, vertelden ze me. Maar SSR-Amsterdam of Leiden konden me misschien wel helpen.”

Van SSR-Leiden kon ze het gedenkboek 1940-1945 lenen: ,,Aangezien de SSR-afdelingen in de verschillende studentensteden toen niet zo groot waren, hadden ze een gezamenlijk boek uitgebracht, dus ook met alle Delftse SSR-oorlogsslachtoffers.”

Trytol

Tot haar verbazing bleken nogal wat leden van SSR-D te zijn gesneuveld. ,,Professor Schermerhorn had er na de bevrijding op gewezen dat vooral het corps veel verliezen had geleden, maar uit het gedenkboek bleek dat SSR-D verhoudingsgewijs ongeveer even gevoelig was getroffen.”

Huisman-Van Bergen onderzocht de oorlogsgeschiedenis van alle veertien omgekomen Delftse SSR-leden. ,,Als ze zijn omgekomen in de oorlog, weet je zeker dat ze iets in de oorlog hebben gedaan of dat er iets is gebeurd. Anders weet je het gewoon niet.”

Opvallend vindt ze de grote verscheidenheid van verzetsactiviteiten waarmee ze te maken hebben gehad. ‘Er werden wapens en springstoffen verborgen, persoonsbewijzen en Ausweise vervalst, overvallen gepleegd op gemeentehuizen, distributiekantoren en wapentransporten, en illegale bladen geredigeerd en verspreid. Voorts werd er gespioneerd en gesaboteerd, ondergedoken, hulp verleend aan joodse kinderen, piloten, een geheim agent en aan studenten-dwangarbeiders in Duitsland, en gepoogd naar Engeland te ontkomen. Ten slotte waren sommigen in vuurgevechten verwikkeld of hadden te kampen met verraad’, zo schrijft ze in haar artikel datdeze maand verschijnt in het Derde Bulletin van de Tweede Wereldoorlog.

Ze ontdekte dat Jan Woltjer in de verzetsgroep rond professor Schoemaker, samen met een huisgenoot en een vriend wapens en explosieven inzamelden. Zo bewaarde hij trotyl in een koffertje waarmee hoogspanningsleidingen opgeblazen hadden moeten worden. Het verzetswerk was geen lang leven beschoren, want in het voorjaar van 1941 werden de leden van de Schoemakergroep een voor een opgepakt. Toch had Woltjer niet willen onderduiken, omdat hij bang was zijn verloofde daarmee in gevaar te brengen. Op de ochtend van 14 mei haalde Woltjer nog een tentamen, ’s middags werd hij thuis gearresteerd en naar de Scheveningse gevangenis (het Oranjehotel) gebracht. Daar heeft zijn verloofde hem nog vaak via handige trucs kunnen bezoeken, maar uiteindelijk werd hij op 3 mei 1942 in het concentratiekamp Sachsenhausen met 71 andere verzetsleden gefusilleerd.

https://delta.tudelft.nl/article/relatief-veel-delftse-studenten-omgekomen

De studenten werktuigbouwkunde Herman Bolt en Jan Woltjer woonden beiden aan Van Leeuwenhoeksingel 26, in de zogenaamde ploerterij Verburgh.
Zij waren vanaf 1940 actief betrokken bij het verzet tegen de Duitse bezetters. Hun hospita's waren het zich wellicht niet bewust, maar deze heren smokkelden regelmatig verboden goederen naar hun kamers. Jan Woltjer had op zeker moment een koffertje met trotyl in zijn bezit om hoogspanningsleidingen mee op te blazen. Herman Bolt gaf anderen een keer toestemming om tijdens zijn afwezigheid dynamiet op zijn kamer op te slaan.
Nadat de hoogleraren R.L.A.Schoemaker en J.A.A.Mekel in 1941 opgepakt waren, bleek het moeilijk om alle betrokken studenten er buiten te houden. Op 26 april 1941 werd Herman Bolt gearresteerd en enige tijd later vond een huiszoeking op Van Leeuwenhoeksingel 26 plaats. Frits Busser was getuigen van deze huiszoeking op
12 mei 1941, toen de beruchte rechercheurs L.A.Poos en M.Slagter op zoek waren naar huisgenoot Jan Woltjer.
De hospita's waren niet erg gewillig om de heren binnen te laten, maar moesten wel gehoorzamen aan het huis-
zoekingsbevel. Jan Woltjer was op dat moment niet aanwezig, maar werd twee dagen later ingerekend en afge-
voerd naar de Scheveningse gevangenis. Een klein jaar later werden alle betrokkenen bij de verzetsgroepen Mekel en Schoemaker ter dood veroordeeld en gefusilleerd in concentratiekamp Sachsenhausen.

Informatie uit:
oorlogsgravenstichting.nl