Wabe Wieringa

Toen het begon was hij net verhuisd naar een kleine kamer in Rijswijk. Na de HBS begon hij aan
zijn eerste echte baan met een uitgetypt lijstje met goede voornemens op zak. Hij was net 22 jaar
en dit zou een goed begin zijn! De stad goed leren kennen en vooral “wenken van meerderen
zonder tegenwerpingen accepteren.” Spannend, maar bijzonder; hij moest en zou slagen!
Het nichtje van de hospita kwam -nieuwsgierig naar die jongen uit het verre Wageningen- eens
langslopen. En dat de vonk oversloeg blijkt uit het feit dat ik dit korte verhaaltje schrijf.
Maar het was net 1940, laat ik dat vooral niet vergeten. En die jongen, mijn vader dus later, werkte
op het gemeentehuis van Rijswijk. En alle goede voornemens konden de prullenbak in, want die
meerderen die hij ondermeer wenste te volgen werden vervangen of veranderden nogal. En toen
zijn meissie zijn verloofde werd was het ook van belang om haar ook te tonen dat hij een man uit
een stuk was. Niet voor een kleintje vervaard!
Natuurlijk wilde hij een goed en betrouwbaar beambte zijn, maar er is ook nog zoiets hogers als
principes. En toen de bezetter deportaties van krijgsgevangenen uitvoerde, kon hij niet anders
dan zijn bezwaar te uiten door het werk te staken en collega’s op te roepen hetzelfde te doen.
Staking!
Dat was de dag dat hij tot zijn niet geringe verbijstering, zo blijkt uit zijn brieven, opgepakt werd
en gevangengezet in het ‘Oranjehotel.’ Hij vertrouwde erop dat de burgemeester de bezetter
spoedig zou overtuigen dat dit toch echt een veel te grote straf was voor een klein vergrijp? Niets
was echter minder waar.
De harde werkelijkheid openbaarde zich in ruwe verhoren, bijwonen van executies en
bedreigingen. Een bevriend politieagent gaf hem geheime boodschappen over ontsnapte (en
veilige) verzetsmensen zodat hij de Duitsers tenminste ‘iets’ kon geven.
Toen hij na 4 maanden werd vrijgelaten was zijn wereld totaal veranderd. Geen verliefd jongetje
meer, maar iets anders. Het Rijswijkse verzet had een belangrijke pion in het gemeentehuis en
Wabe begon paspoorten te vervalsen voor Joodse burgers die het land wilden ontvluchten.
Daarbij verloor hij de voorzichtigheid uit het oog toen zich een Nederlandse SSer, spijt hebbend
over verkeerde keuzes, smeekte om een paspoort zodat hij kon deserteren. Deze man werd
gepakt, herkend en bekende het paspoort illegaal te hebben verkregen.
Wabe, desgevraagd meende dat de waarheid de beste bescherming bood bekende en wachtte
het oordeel van de rechtbank af. Levenslange dwangarbeid werd de uitspraak (later omgezet in
de doodstraf, die niet voltrokken werd vanwege tyfusepidemie) en via kamp Vught, Amersfoort en
Wolvenplein Utrecht volgde transport naar kamp Siegburg bij Keulen. Als een van de zeer
weinigen overleefde Wabe en werd door de Amerikanen tot ieders grote verbazing met de
legertruck ernstig vermagerd en ziek, eind juli 1945 afgeleverd op de stoep bij mijn moeder.
Trouwdag 1 augustus en herbenoeming op het secretariaat van de gemeente Rijswijk.
Later werd Wabe voorzitter van de grootste ambtenaren vakbond van Nederland en grondlegger
van het Hollandse ‘Polderen,’ waar onderzoeksjournalisten Feike Salverda en Lex Runderkamp in
Vrij Nederland hem uitgebreid voor portretteerden. Een man van principes op de bres voor
rechtvaardigheid voor anderen. De oorlog kwam nooit ter sprake. Hij heeft niet echt oud mogen
worden.